Добры настаўнік

Парадак марфалагічнага разбору дзеепрыслоўя

У ВНУ

1. Часціна мовы (нязменная форма дзеяслова).

2. Пачатковая форма (інфінітыў).

3. Марфалагічныя прыметы:

а) трыванне (незакончанае, закончанае);

б) зваротнае ці незваротнае;

в) пераходнае ці непераходнае.

4. Спосаб утварэння (ад якой дзеяслоўнай асновы і пры дапамозе якога суфікса ўтворана).

5. Сінтаксічная функцыя.

У школе

1. Часціна мовы (асобая нязменная форма дзсяслова).

2. Пачатковая форма (неазначальная форма).

3. Марфалагічныя прыметы: трыванне (незакончанае, закончанае);

4. Сінтаксічная роля.

Узоры выканання марфалагічнага разбору дзеепрыслоўя

Летнімі ціхімі вечарамі буслы, закідваючы ўгору галаву, клекаталі і клекаталі.

У ВНУ

1. Закідваючы (галаву) — дзеепрыслоўе.

2. Пачатковая форма — закідваць.

3. Незакончанага трывання, незваротнае, пераходнае.

4. Ўтворана ад асновы цяперашняга часу дзеяслова I спражэння закідваюць (закідвай-) пры дапамозе суфікса -учы (арфаграфічна -ючы).

5. Разам з паясняльнымі словамі ўтварае дзеепрыслоўнае словазлучэнне, якое выступае ў функцыі акалічнасці спосабу дзеяння.

У школе

1. Закідваючы (галаву) — дзеепрыслоўе.

2. Пачатковая форма — закідваць.

3. Незакончанага трывання.

 

Стаяў маладзічок у купцы тоненькіх воблачкаў, і стаіўшыся, як рыбіна ў траве.

У ВНУ

1. Стаіўшыся – дзеепрыслоўе.

2. Пачатковая форма стаіцца.

3. Закончанага трывання, зваротнае, непераходнае.

4. Утворана ад асновы прошлага часу дзеяслова закончанага трывання стаіўся (стаі-…ся) пры дапамозе суфікса -ўшы-.

5. Разам з паясняльнымі словамі ўтварае дзеепрыслоўнае словазлучэнне, якое выступае ў функцыі акалічнасці спосабу дзеяння.

У школе

1. Стаіўшыся — дзеепрыслоўе.

2. Пачатковая форма — стаіцца.

3. Закончанага трывання.