Добры настаўнік

Узоры выканання сінтаксічнага разбору словазлучэння

Сонца падымалася вышэй, рупліва аглядаючы зямлю.

У ВНУ

Сонца падымалася

Сонца падымалася — граматычная аснова (прэдыкатыўнае словазлучэнне). Сувязь паміж дзейнікам і выказнікам — поўнае дапасаванне, выказнік дапасуецца да дзейніка ў родзе і ліку.

 

Падымалася вышэй

1. Падымалася вышэй — словазлучэнне.

2. Простае.

3. Галоўнае слова — дзеяслоў падымалася, залежнае — прыслоўе вышэй.

4. Пачатковая форма — падымацца вышэй.

5. Словазлучэнне дзеяслоўнае з залежным словам прыслоўем.

6. Адносіны паміж словамі акалічнасныя: называюць дзеянне і ступень прыметы (якасць).

7. Сувязь паміж словамі — прымыканне, да галоўнага слова прымыкае прыслоўе.

8. Сродак граматычнай сувязі — сэнсавая залежнасць.

 

Аглядаючы зямлю

1. Аглядаючы зямлю — словазлучэнне.

2. Простае.

3. Галоўнае слова — дзеепрыслоўе аглядаючы, залежнае — назоўнік зямлю.

4. Пачатковая форма аглядаць зямлю.

5. Словазлучэнне дзеяслоўнае з залежным словам назоўнікам.

6. Адносіны паміж словамі словазлучэння аб’ектныя: называюць дадатковае дзеянне і прадмет, на які непасрэдна накіравана дзеянне.

7. Сувязь слоў у словазлучэнні — кіраванне, беспрыназоўнікавае, моцнае.

8. Сродак выражэння граматычнай сувязі — форма слова (канчатак -ю).

 

Рупліва аглядаючы

1. Рупліва аглядаючы — словазлучэнне.

2. Простае.

3. Галоўнае слова — дзеепрыслоўе аглядаючы, залежнае — прыслоўе рупліва.

4. Пачатковая форма рупліва аглядаць.

5. Словазлучэнне дзеяслоўнае з залежным словам прыслоўем.

6. Адносіны паміж словамі азначальна-акалічнасныя: называюць дадатковае дзеянне і яго прымету (якасць).

7. Сувязь слоў у словазлучэнні — прымыканне, да дзеепрыслоўя прымыкае прыслоўе.

8. Сродак выражэння граматычнай сувязі — сэнсавая залежнасць.

 

У школе

Сонца падымалася

Сонца падымалася — граматычная аснова (дзейнік і выказнік).

 

Падымалася вышэй

1. Падымалася вышэй — словазлучэнне.

2. Галоўнае слова — падымалася, залежнае — вышэй.

3. Галоўнае слова выражана дзеясловам, залежнае — прыслоўем. (Будова словазлучэння: ×дзеяслоў + прыслоўе.)

4. Граматычнае значэнне словазлучэння: абазначае дзеянне і яго прымету.

5. Спосаб сінтаксічнай сувязі — прымыканне.

 

Аглядаючы зямлю

1. Аглядаючы зямлю — словазлучэнне.

2. Галоўнае слова — аглядаючы, залежнае — зямлю.

3. Галоўнае слова выражана дзеепрыслоўем, залежнае — назоўнікам. (Будова словазлучэння: ×дзеепрыслоўе + назоўнік.)

4. Граматычнае значэнне словазлучэння: называе дадатковае дзеянне і прадмет, на які яно накіравана.

5. Сувязь слоў у словазлучэнні — кіраванне.

 

Рупліва аглядаючы

1. Рупліва аглядаючы — словазлучэнне.

2. Галоўнае слова — аглядаючы, залежнае — рупліва.

3. Галоўнае слова выражана дзеепрыслоўем, залежнае — прыслоўем. (Словазлучэнне мае будову: прыслоўе + дзеепрыслоўе×.)

4. Граматычнае значэнне словазлучэння: абазначае дадатковае дзеянне і яго прымету.

5. Спосаб сінтаксічнай сувязі слоў — прымыканне.